Symposien

VARIANTE 1 S 23 | Umsetzung von Maßnahmen zur Reduktion von Zwangsmaßnahmen in verschiedenen Schweizer Kliniken aus unterschiedlicher Perspektive

ABSTRACT | In der deutschsprachigen Psychiatrie ebenso wie im internationalen Diskurs gibt es Leitlinien und Empfehlungen zur Reduktion freiheitsbeschränkender Maßnahmen (FbM) und zur Vermeidung von Behandlungen ohne Zustimmung (BoZ). Trotz klarer ethischer und fachlicher Zielsetzungen stellt sich in der klinischen Praxis weiterhin die zentrale Frage: Wie kann die Reduktion von Zwangsmaßnahmen in bestehenden Versorgungsstrukturen rasch, wirksam und nachhaltig umgesetzt werden? Das Symposium beleuchtet diese Fragestellung praxisnah anhand konkreter Umsetzungserfahrungen aus drei Versorgungskliniken und zeigt, welche strukturellen, kulturellen und interprofessionellen Faktoren entscheidend sind. 
Im ersten Referat wird kritisch analysiert, welche Risiken mit bisherigen Praxisformen verbunden sind. Anhand ausgewählter Fallbeispiele werden Gefährdungspotenziale im Kontext akutpsychiatrischer Behandlungen dargestellt, einschließlich schwerwiegender Verläufe und Todesfälle. Im zweiten Referat werden zentrale Erfolgsfaktoren für die Reduktion von FbM und BoZ vorgestellt. Anhand zweier konkret umgesetzter Beispiele wird erläutert, durch welche organisatorischen, strukturellen und kulturellen Interventionen Zwangsmaßnahmen signifikant reduziert werden konnten. Im Fokus stehen unter anderem Führungsverantwortung, Teamentwicklung, klare Prozessstandards, Schulungskonzepte sowie kontinuierliches Monitoring. Das dritte Referat erweitert die Perspektive um die interdisziplinäre Dimension. Es zeigt auf, wie ärztliche, pflegerische und therapeutische Berufsgruppen gemeinsam Strategien zur Reduktion von FbM und BoZ entwickeln und im klinischen Alltag verankern können. Das vierte Referat thematisiert die Perspektive der einweisenden Notfallpsychiaterin. Ziel des Symposiums ist es, realistische und übertragbare Strategien zur nachhaltigen Reduktion von Zwangsmaßnahmen im klinischen Alltag aufzuzeigen und den fachlichen Diskurs im deutschsprachigen Raum weiterzuführen.

4. Juni 2026
14:00 - 15:30 Uhr

Estrel A/B/C

Chair/Co-Chair

Rafael Traber (Ort)
Stephan Goppel (Ort)

Rafael Traber
(Ort)

 


14:00 - 14:30 Uhr

Erfolgsfaktoren für die Reduktion von Zwangsmaßnahmen in psychiatrischen Versorgungskliniken
 

orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolorta sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit
orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy

Giovanni Bitonti
14:30 - 15:00 Uhr

Referat 2

Interdisziplinäre Perspektive zur Reduktion von Zwang

orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takim

Stephan Goppel


15:00 - 15:30 Uhr

Lecture 3

Schwerwiegende Ereignisse in Zusammenhang mit Zwangsmaßnahmen

a kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takim

Fulvia Rota
 

(Ort)

Perspektive einer zuweisenden Notfallpsychiaterin

a kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takima kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum


VARIANTE 2 S 23 | Umsetzung von Maßnahmen zur Reduktion von Zwangsmaßnahmen in verschiedenen Schweizer Kliniken aus unterschiedlicher Perspektive

4. Juni 2026
14:00 - 15:30 Uhr

Estrel A/B/C

Chair /Co-Chair

Rafael Traber (ORT)
Stephan Goppel (ORT

ABSTRACT | In der deutschsprachigen Psychiatrie ebenso wie im internationalen Diskurs gibt es Leitlinien und Empfehlungen zur Reduktion freiheitsbeschränkender Maßnahmen (FbM) und zur Vermeidung von Behandlungen ohne Zustimmung (BoZ). Trotz klarer ethischer und fachlicher Zielsetzungen stellt sich in der klinischen Praxis weiterhin die zentrale Frage: Wie kann die Reduktion von Zwangsmaßnahmen in bestehenden Versorgungsstrukturen rasch, wirksam und nachhaltig umgesetzt werden? Das Symposium beleuchtet diese Fragestellung praxisnah anhand konkreter Umsetzungserfahrungen aus drei Versorgungskliniken und zeigt, welche strukturellen, kulturellen und interprofessionellen Faktoren entscheidend sind. Im ersten Referat wird kritisch analysiert, welche Risiken mit bisherigen Praxisformen verbunden sind. Anhand ausgewählter Fallbeispiele werden Gefährdungspotenziale im Kontext akutpsychiatrischer Behandlungen dargestellt, einschließlich schwerwiegender Verläufe und Todesfälle. Im zweiten Referat werden zentrale Erfolgsfaktoren für die Reduktion von FbM und BoZ vorgestellt. Anhand zweier konkret umgesetzter Beispiele wird erläutert, durch welche organisatorischen, strukturellen und kulturellen Interventionen Zwangsmaßnahmen signifikant reduziert werden konnten. Im Fokus stehen unter anderem Führungsverantwortung, Teamentwicklung, klare Prozessstandards, Schulungskonzepte sowie kontinuierliches Monitoring. Das dritte Referat erweitert die Perspektive um die interdisziplinäre Dimension. Es zeigt auf, wie ärztliche, pflegerische und therapeutische Berufsgruppen gemeinsam Strategien zur Reduktion von FbM und BoZ entwickeln und im klinischen Alltag verankern können. Das vierte Referat thematisiert die Perspektive der einweisenden Notfallpsychiaterin. Ziel des Symposiums ist es, realistische und übertragbare Strategien zur nachhaltigen Reduktion von Zwangsmaßnahmen im klinischen Alltag aufzuzeigen und den fachlichen Diskurs im deutschsprachigen Raum weiterzuführen.

Erfolgsfaktoren für die Reduktion von Zwangsmaßnahmen in 
psychiatrischen Versorgungs-kliniken

14:00 Uhr

Rafael Traber

orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolorta sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit
orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy

Interdisziplinäre Perspektive zur Reduktion von Zwang

14:30 Uhr

Giovanni Bitoni

orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolorta sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit
orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumyno sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolorta sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit
orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy

Schwerwiegende Ereignisse in Zusammenhang mit Zwangsmaßnahmen

15:00 Uhr

Stephan Goppel

orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumyno sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolorta sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit
orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy

Perspektive einer zuweisenden Notfallpsychiaterin

15:00 Uhr

Fulvia Rota

orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumyno sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolorta sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit
orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy


orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumyno sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolorta sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit
orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy


VARIANTE 3 Symposium | S 23

Estrel Saal A+b





4. Juni
16:30 - 18:00

Umsetzung von Maßnahmen zur Reduktion von Zwangsmaßnahmen in verschiedenen Schweizer Kliniken aus unterschiedlicher Perspektive

Chair /CO-Chair




Rafael Traber
Stephan Goppel

ABSTRACT | In der deutschsprachigen Psychiatrie ebenso wie im internationalen Diskurs gibt es Leitlinien und Empfehlungen zur Reduktion freiheitsbeschränkender Maßnahmen (FbM) und zur Vermeidung von Behandlungen ohne Zustimmung (BoZ). Trotz klarer ethischer und fachlicher Zielsetzungen stellt sich in der klinischen Praxis weiterhin die zentrale Frage: Wie kann die Reduktion von Zwangsmaßnahmen in bestehenden Versorgungsstrukturen rasch, wirksam und nachhaltig umgesetzt werden? Das Symposium beleuchtet diese Fragestellung praxisnah anhand konkreter Umsetzungserfahrungen aus drei Versorgungskliniken und zeigt, welche strukturellen, kulturellen und interprofessionellen Faktoren entscheidend sind. Im ersten Referat wird kritisch analysiert, welche Risiken mit bisherigen Praxisformen verbunden sind. Anhand ausgewählter Fallbeispiele werden Gefährdungspotenziale im Kontext akutpsychiatrischer Behandlungen dargestellt, einschließlich schwerwiegender Verläufe und Todesfälle. Im zweiten Referat werden zentrale Erfolgsfaktoren für die Reduktion von FbM und BoZ vorgestellt. Anhand zweier konkret umgesetzter Beispiele wird erläutert, durch welche organisatorischen, strukturellen und kulturellen Interventionen Zwangsmaßnahmen signifikant reduziert werden konnten. Im Fokus stehen unter anderem Führungsverantwortung, Teamentwicklung, klare Prozessstandards, Schulungskonzepte sowie kontinuierliches Monitoring. Das dritte Referat erweitert die Perspektive um die interdisziplinäre Dimension. Es zeigt auf, wie ärztliche, pflegerische und therapeutische Berufsgruppen gemeinsam Strategien zur Reduktion von FbM und BoZ entwickeln und im klinischen Alltag verankern können. Das vierte Referat thematisiert die Perspektive der einweisenden Notfallpsychiaterin. Ziel des Symposiums ist es, realistische und übertragbare Strategien zur nachhaltigen Reduktion von Zwangsmaßnahmen im klinischen Alltag aufzuzeigen und den fachlichen Diskurs im deutschsprachigen Raum weiterzuführen.

Rafael Traber

14:00 - 14:30 Uhr
Referat 1

Erfolgsfaktoren für die Reduktion von Zwangsmaßnahmen in psychiatrischen Versorgungskliniken

orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumyno sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolorta sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit
orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy

orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumyno sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolorta sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit
orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy

Giovanni Bitonti

14:00

Interdisziplinäre Perspektive zur Reduktion von Zwang

orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumyno sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolorta sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit
orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy

orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumyno sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit amet, consetetur eirmod tempor invidunt ut labore et dolore magna aliquyam erat, sed diam voluptua. At vero eos et accusam et justo duo dolores et ea rebum. Stet clita kasd gubergren, no sea takimata sanctus est Lorem ipsum dolorta sanctus est Lorem ipsum dolor sit amet. Lorem ipsum dolor sit
orem ipsum dolor sit amet, consetetur sadipscing elitr, sed diam nonumy